Dunlosky, Bjork en Kornells vijf bijzonderheden van het menselijk geheugen.

Home/Over bijleren/Dunlosky, Bjork en Kornells vijf bijzonderheden van het menselijk geheugen.

Dunlosky, Bjork en Kornells vijf bijzonderheden van het menselijk geheugen.

Drie vooraanstaande wetenschappers uit de cognitieve psychologie (Dunlosky, Bjork en Kornell), bekend van o.a. een reviewartikel over effectieve leerstrategieën, vergeten & onthouden met desirable difficulties, beschrijven wat iemand moet bezitten om een gesofisticeerd lerende de worden. Ze omschrijven dat de lerende …

  1. een basisbegrip moet hebben van hoe de menselijke cognitieve architectuur werkt
  2. technieken moet kennen die het opslaan (storage) en ophalen (retrieval) van informatie verbeteren
  3. moet weten hoe hij/zij het eigen leren kan monitoren (en het leren aanpassen ifv dat monitoren)
  4. moet begrijpen dat er bepaalde bias bestaan die het oordeel of wat geleerd is nu écht geleerd is, kleuren.

In dit stukje focus ik me op het eerste onderdeel. Welke onderdelen van de menselijke geheugenstructuur zou een lerende moeten weten? Bjork noemde dit “belangrijke bijzonderheden”, en legt daarbij vaak de focus dat we ons menselijk geheugen niet moeten vergelijken met typische ‘technische opslagsystemen’ zoals harde schijven. Zo moeten we de volgende vijf bijzonderheden best in het achterhoofd houden.

  1. We slaan nieuwe informatie op door ze actief te verbinden met wat we al weten. Informatie schrijft zichzelf niet in ons geheugen, zoals data op een usb-stick dat wel doet. Wij moeten elaboreren, interpreteren, verbinden en niet simpelweg ‘opnemen’.
  2. Onze capaciteit om kennis en vaardigheden op te slaan is schier onbeperkt. Meer zelfs: informatie opslaan in ons geheugen lijkt capaciteit te creëren ipv capaciteit weg te nemen. Een harde schijf kan vol geraken, maar ons brein niet. Opgeslagen kennis (of ze nu makkelijk terug op te roepen is of niet) wordt dus een bron voor nieuw bijleren, en faciliteert hoe nieuwe kennis, inzicht en vaardigheden wordt bijgeleerd.
  3. Het ophalen van kennis is onvolmaakt proces dat dat vaak opnieuw gereconstrueerd wordt. Herinneringen aan bepaalde informatie bevatten sporen van latere ervaringen, huidige context, verwachtingen enz. Het is dus niet vergelijkbaar met op ‘playback’ duwen en exact hetzelfde deuntje horen.
  4. Het ophalen van informatie is afhankelijk van de cues (hints, aanleidingen). Iets wat onder bepaalde omstandigheden is geleerd, kan op een andere plaats of tijd met andere cues minder makkelijk ophaalbaar zijn.
  5. Ophalen van informatie is een ‘geheugenveranderaar’. Informatie die eenmaal is opgehaald zal in de toekomst makkelijker op te halen zijn dan informatie die nooit eerder opgehaald is. Het ophalen van informatie kan in bepaalde omstandigheden ook leiden tot het vergeten van andere, gerelateerde informatie (retrieval-induced forgetting)

Zo moest ik in een lang vervlogen verleden in de geschiedenisles leren over Chiang Kai-shek. Die informatie is de voorbije 20 jaar onaangeroerd gebleven tot wanneer ik gisteren in het boek Homo Deus van Yuval Noah Harari een hoofdstuk las over nationalistische, militaire heersers. De naam van generaal Chiang Kai Sheck stond in het lijstje en meteen kon ik door de herkenning van de naam de link leggen tussen wat gebeurde in Taiwan en Frankrijk en Duitsland. Tot die inzichten kom je niet (of trager) wanneer je allerlei dingen zelf moet gaan opzoeken, of wanneer je zou denken dat Chiang Kai Shek een plaatsnaam is, m.a.w. als mijn geschiedenisleraar destijds me niet had verplicht om die informatie minstens eenmaal in mijn hoofd op te laten slaan. De anekdote toont aan dat wat als zinloze kennis wordt beschouwd, die ik ooit moest leren voor een examen, pas vele jaren later zijn dienst kan bewijzen (en in tussentijd impactloos was opgeslagen zonder dat die ooit werd opgehaald)

Heel bondig samengevat: om een gesofisticeerd lerende te worden, moet je begrijpen dat het creëren van blijvende en makkelijk oproepbare informatie deels afhangt van het betekenisvol en actief opslaan van de informatie en deels het oefenen van het retrievalproces.   

By | 2017-11-04T14:07:54+00:00 November 1st, 2017|Over bijleren|0 Comments

Leave A Comment