surma.tim

Home/surma.tim

About surma.tim

This author has not yet filled in any details.
So far surma.tim has created 55 blog entries.

Leraareffecten – een lijstje van John Hattie

John Hattie publiceerde in 2009 de telefoonboek van het onderwijs. Je kunt zijn boek als startpunt gebruiken voor verder lezen naar de effecten van school, leraar, ouders … op de prestaties van leerlingen. Als bijproduct werden er lijstjes gegenereerd die die effecten jammer genoeg in volgordes hebben geplaatst. Zo ontstond er de voorbije jaren soms de tendens om enkel te focussen op de ‘top tien’ van Hattie, terwijl het zo simpel natuurlijk niet is. Twee voorbeelden.

  • Het vaak gebruikte voorbeeld van huiswerk met lage effectsize betekent bijvoorbeeld NIET dat huiswerk slecht is en moet vermeden worden, maar wel dat dit een interventie is, die (gemiddeld over vele onderzoeken verspreid) leerwinst geeft zonder al te grote moeite. Geen huiswerk meer geven, betekent die kleine winst weggooien. Kleine effectsizes betekenen dus niet ‘niet doen’ maar zich verdiepen in waarom iets wel of niet werkt in een welbepaalde situatie.
  • Een tweede voorbeeld: de kennis van de leraar is niet zo belangrijk (kleiner effect). Dit is voornamelijk gebaseerd op Amerikaanse studies die het certificaat/diplomering van de leraar in verband brachten met de leeruitkomsten: daar zijn gemengde resultaten te vinden. Wanneer écht gemeten wordt wat de vakkennis van de leraar is, dan zijn de resultaten veel positiever. Een extreem klein/groot effect kan dus betekenen dat je je goed moet afvragen wat er eigenlijk gemeten werd.

Dus, we gebruiken de lijst best als ‘index’ van wat we weten uit onderzoek, met de correcte terminologie er bij die het makkelijker maakt om onderzoeken terug te vinden. John Hattie zou trouwens zelf van zijn hitlijst vanaf willen: de bijhorende index is dus een stap in de juiste richting. Tip: speur via Google scholar naar review-studies, die geven al wat meer inzicht dan het concept an sich.

De volledige lijst vind met zijn recentste effecten vind je hier: https://visible-learning.org/wp-content/uploads/2018/03/VLPLUS-252-Influences-Hattie-ranking-DEC-2017.pdf . En o ja, uit de lijst zie je dat de leraar er sowieso echt toe doet.

By | 2019-02-17T10:03:34+00:00 Februari 17th, 2019|Instructie|0 Comments

school hartje onderzoek

Donderdag 14 februari organiseert de Vlaamse Onderwijsraad een inspiratiedag over school en onderzoek. Ze omschrijven de dag als volgt.

Onderwijsprofessionals gebruiken heel wat informatie om goed onderwijs aan te bieden. Ook onderzoek kan inspiratie bieden voor hun dagelijkse werking. Op deze inspiratiedag willen we de relatie tussen onderzoek en de onderwijspraktijk versterken. Lerarenteams, schoolleiders, begeleiders, lerarenopleiders en onderzoek(ers) ontmoeten elkaar in verschillende lezingen, workshops en discussietafels.

Ik mag er vertellen over effectieve instructie. Wat werkt er in een klaslokaal en waarom? We bekijken dit vanuit drie invalshoeken

  1. Lerareneffectiviteitsonderzoek: al decennia lang brengen wetenschappers in beeld wat de meest effectieve leraren doen in hun lessen. Er zijn een aantal steeds terugkerende patronen te herkennen.
  2. Cognitieve en educatieve psychologie: een aantal leerprincipes zijn het psychologisch labo ontgroeid en worden ondertussen uitgebreid getest in klaslokalen.
  3. De onderwijspraktijk: hoe gebruiken we als professional in het onderwijs de informatie uit de twee bovengenoemde takken van de wetenschap? Laten we de informatie overgieten met een sausje van ervaringswijsheid.

Misschien tot dan?

 

By | 2019-02-10T15:38:41+00:00 Februari 10th, 2019|Instructie|0 Comments

25 principes die leiden tot beter leren

Sinds de geheugenonderzoeken van Herman Ebbingaus (1885) en het invloedrijke boek ‘Educational Psychology’ van Thorndike (1903), heeft het veld van de onderwijs- en cognitieve psychologie duizenden studies gegenereerd. Vele van die onderzoeken brachten in kaart onder welke omstandigheden lerenden optimaal feiten, principes, vaardigheden kunnen aanleren. Dit resulteerde in een groeiende kennisbasis over welke empirisch onderbouwde principes die we in onderwijs kunnen inzetten om onze pedagogie te leiden en optimale leeromgevingen te ontwikkelen. Zo publiceerden 35 eminente onderzoekers een samenvatting van 25 empirisch onderbouwde heuristieken voor effectief leren.

Je kan het originele document hier terugvinden.

25-lifelong-learning-principles

Philip Winne en John Nesbit publiceerden in het artikel ‘The Psychology of Academic Achievement’ een samenvatting, zie onderstaande tabel.

Het artikel van Winne en Nesbit kan je hier terugvinden

Winne, P. H., & Nesbit, J. C. (2010). The psychology of academic achievement. Annual review of psychology61, 653-678.

By | 2019-02-10T13:34:27+00:00 Februari 10th, 2019|Ongecategoriseerd|0 Comments

How much mightier is the pen than the keyboard for notetaking?

De meerderheid van de studenten neemt notities wanneer ze een les bijwonen. De notities dienen vaak om nadien examens voor te bereiden of eigen samenvattingen te vervolledigen. Dit onderstreept meteen het belang van goede notities.  Enerzijds is de hoeveelheid notities die men neemt van belang: te weinig of onvolledige notities helpen de student niet vooruit. Anderzijds is er ook een kwaliteitsaspect: is de student in staat om de belangrijkste zaken te filteren uit de les en die neer te pennen/typen?

Grosso modo nemen studenten notities ofwel op papier ofwel via een tekstverwerker op een laptop (de groep die achteraf notities kopieert van de ijverige medestudent laten we buiten beschouwing). De resultaten over welke manier van noteren meest effectief is, zijn gemengd. Uit een vaak geciteerd onderzoek uit 2014 van Mueller en Oppenheimer bleek dat studenten die met de hand noteerden beter scoorden op conceptuele vragen dan studenten die noteerden via hun klavier. Dat leidde tot het longhand-superiority-effect. Dit werd o.a. toegeschreven aan het feit dat noteren met de hand trager is, en studenten dus beter moeten nadenken over wat ze noteren. Dat versterkt het encoding-proces (het actief verwerken). Studenten kunnen vaak even snel typen dan er gesproken wordt en dat leidt potentieel tot een hersenloos verbatim noteren van wat gezegd wordt door de docent. Daarnaast is de afleiding bij elektronische devices (games, social media, mail) veel groter. In een onderzoek van Ragan (2014) bleek dat studenten slechts 37% van de tijd ‘on-task’ waren en dat ze de overige tijd vulden met social media of andere afleidingen. Afleiding in de vorm van social media of games is vooral nadelig voor leerlingen die sowieso al problemen hebben om de leerstof te studeren. Daarnaast is er voldoende onderzoek dat bevestigt dat examenscores beter zijn in aula’s waar laptops verboden waren (Carter et al, 2017; Patterson en Patterson, 2017). We mogen echter niet vergeten dat notities nemen (laptop of papier) sowieso beter is dan geen notities nemen. Notities fungeren sowieso als een externe opslagbank van informatie.

Toch zijn er ook andere (labo-)studies die het tegenovergestelde toonden: notities nemen met de laptop in een gecontroleerde omgeving van het labo leidde tot betere effecten op lange termijn (zie o.a. Bui et al, 2013 en ook een Belgisch experiment van Cedric Leppens, zie hier).

Kayla Morehead en collega’s repliceerden het experiment van Mueller en Oppenheimer. Studenten bekeken 5 filmpjes van TED-talks, noteerden op papier, via een laptop, e-writer of niet. Nadien kregen ze een onmiddellijke en een uitgestelde toets met feitenkennis maar ook met conceptuele kennisvragen. De onderzoekers vonden opnieuw een longhand superiority effect op lange termijn maar de verschillen waren zo klein dat ze niet significant waren. Ook scoorden digitale notities iets beter op een onmiddellijke test (wat niet onlogisch was omdat ze meer konden noteren tijdens het filmpje). Dat voordeel verdween nadien. De onderzoekers besluiten dat je geen eenduidig antwoord kunt geven over de meest ideale manier om notities te nemen in de les. Maar …

Wat we echter niet mogen vergeten is dat de aula een veel complexer gebeuren is dat wat er in dit onderzoek kan gevat worden. Zo was er in dit onderzoek geen afleiding was van social media of andere stoorzenders. Daarnaast was in het eerste experiment van Morehead de uitgestelde toets al na twee dagen (wat ook niet overeenkomt met realistische onderwijssituatie) en kregen de respondenten hun eigen notities niet meer te zien (de meeste studenten herhalen/studeren hun notities voor de test). In het tweede experiment mochten de deelnemers hun notities wél nog eens terugzien, maar weliswaar slechts 7 minuten voor de uitgestelde toets (ook twee dagen nadat ze notities namen). Ook, een TED-talk als bronmateriaal is niet echt representatief voor de echte lespraktijk: ten eerste duren lessen langer dan 17 minuten en ten tweede zijn echte lessen vaak niet zo ‘smooth’ als de aangeleverde TED-talks. Voorzichtigheid geboden dus bij het veralgemenen van dit soort onderzoeken: ik vermoed dat de invloed van digitale afleiding véél groter is dan het verschil tussen noteren met pen of klavier. De time-on-task van je student is en blijft immers nog steeds één van de sterkere voorspellers voor studiesucces.

Referenties

Bui, D. C., Myerson, J., & Hale, S. (2013). Note-taking with computers: Exploring alternative strategies for improved recall. Journal of Educational Psychology105(2), 299.

Carter, S. P., Greenberg, K., & Walker, M. S. (2017). The impact of computer usage on academic performance: Evidence from a randomized trial at the United States Military Academy. Economics of Education Review56, 118-132.

Morehead, K., Dunlosky, J., & Rawson, K. A. (2019). How Much Mightier Is the Pen than the Keyboard for Note-Taking? A Replication and Extension of Mueller and Oppenheimer (2014). Educational Psychology Review, 1-28.

Mueller, P. A., & Oppenheimer, D. M. (2014). The pen is mightier than the keyboard: Advantages of longhand over laptop note taking. Psychological science25(6), 1159-1168.

Patterson, R. W., & Patterson, R. M. (2017). Computers and productivity: Evidence from laptop use in the college classroom. Economics of Education Review57, 66-79.

Ragan, E. D., Jennings, S. R., Massey, J. D., & Doolittle, P. E. (2014). Unregulated use of laptops over time in large lecture classes. Computers & Education78, 78-86.

By | 2019-02-09T13:12:53+00:00 Februari 9th, 2019|Ongecategoriseerd|0 Comments

Tien voordelen van testen

Vaak zien we testen als een evaluatie van wat al geleerd is. Laten we niet vergeten dat testen ook een ‘memory-modifyer’ is: het trachten van je iets te herinneren, heeft een positief effect op je langetermijngeheugen. Dat, en nog tien andere voordelen van testen vind je in onderstaand schema. De voordelen zijn gebaseerd op het artikel van Henry Roediger en collega’s en heb er zelf nog een elfde aan toegevoegd. Het originele artikel lezen is ook absoluut de moeite waard.

By | 2019-01-17T07:04:01+00:00 Januari 17th, 2019|Instructie, leerstrategie|0 Comments

Desirable difficulties in de oefeningenles

Vorige zaterdag vond de Nederlandse editie van ResearchED plaats. Honderden geïnteresseerden in onderwijs en onderzoek lieten zich in Nieuwegein bij Utrecht informeren door elkaar. Zoals steeds een heerlijk laagdrempelige dynamiek.

Highlight van de dag was de lancering van het gratis te downloaden boek ‘op schouders van reuzen‘.

Mijn presentatie over hoe je les gewenst moeilijk te maken kan je hieronder bekijken.

By | 2019-01-14T06:29:59+00:00 Januari 14th, 2019|Ongecategoriseerd|0 Comments

Over schoolboeken: hoe kan de inhoud evidence-based zijn en hoe kan de gebruikte didactische methodiek effectief onderwijs ondersteunen?

In een hoofdstuk in een boek over schoolboeken (als verzamelnaam voor papieren leermiddelen in de klas) voor de reeks ‘Beleid voeren in het onderwijs’ (uitgeverij Politeia) verkennen wehoe relevant cognitief onderzoek over instructie en leren het gebruik van schoolboeken effectiever kan maken. Schoolboeken zijn namelijk doorgaans een belangrijke gids voor de onderwijspraktijk van de leraar en leerling. Aan de ene kant biedt de inhoud van schoolboeken houvast voor wat een leerling moet kennen en kunnen. Aan de andere kant beïnvloedt een schoolboek ook de didactische manier waarop leerstof wordt gedoceerd. In het hoofdstuk was het geenszins de ambitie om de kwaliteit van de huidige schoolboeken in ons onderwijslandschap te evalueren. Wel bespreken we hoe een schoolboek een ‘opportunity to learn’ is voor de leerling, hoe de inhoud evidence-based hoort te zijn en hoe de schoolboeken evidence-informed gebruikt kunnen worden.

Hieronder de advance organizer (meteen één van de topics voor het evidence-inspired aanbieden van nieuwe leerstof) van het hoofdstuk dat wij schreven:

Een inkijk in het boek of het boek bestellen is mogelijk op: https://www.politeia.be/nl-be/book/over-schoolboeken-en-leermiddelen/16466.htm.

Tim Surma, Laurie Delnoij

By | 2018-12-21T12:19:57+00:00 December 21st, 2018|Ongecategoriseerd|0 Comments

Presentaties conferentie effectief leren online

Op 7 november vond in Eindhoven de druk bijgewoonde conferentie Effectief leren plaats. In het Student-hotel kregen de bezoekers (een aangename mix tussen onderzoekers en docenten) een aantal sprekers die telkens rond de centrale vraag ‘hoe leren mensen het effectiefst bij?’ werkten. Via onderstaande links zijn de presentaties en sommige video-opnames te zien.

Video-opnames via https://youlearn.ou.nl/web/conferentie-effectief-leren/opnames-en-presentaties

  • Introductie Gino Camp
  • Shana K. Carpenter – Using prequestions to enhance student learning
  • Milou van Harsel – Voorbeeldig leren
  • Sanne Rovers – Zelfregulatie in probleemgestuurd onderwijs: Hoe bereiden studenten zich voor
  • Tim Surma – Effectief leren en de rol van de docent
By | 2018-12-11T06:55:18+00:00 December 11th, 2018|Lezingen|0 Comments

Artikel: hoe cognitieve psychologie de klaspraktijk kan informeren.

In de meest recente editie van Kappan magazine staat een artikel van de hand van Pooja Agarwal en Henry Roediger (mister retrieval practice!), twee gerespecteerde onderzoekers in het veld van de cognitieve psychologie en effectief leren.

Ze bespreken er vier strategieën die hun waarde in labo als klaslokaal al hebben bewezen.

1. Retrieval practice boosts learning by pulling information out of students’ heads (by responding to a brief writing prompt, for example), rather than cramming information into their heads (by lecturing at students, for example). In the classroom, retrieval practice can take many forms, including a quick no-stakes quiz. When students are asked to retrieve new information, they don’t just show what they know, they solidify and expand it.

2. Feedback boosts learning by revealing to students what they know and what they don’t know. At the same time, this increases students’ metacognition — their understanding about their own learning progress. 

3. Spaced practice boosts learning by spreading lessons and retrieval opportunities out over time so that new knowledge and skills are not crammed in all at once.
By returning to content every so often, students’ knowledge has time to be consolidated and then refreshed.

4. Interleaving — or practicing a mix of skills (such as doing addition, subtraction, multiplication, and division problems all in one sitting) — boosts learning by encouraging connections between and discrimination among closely related topics. Interleaving sometimes slows students’ initial learning of a concept, but it leads to greater retention and learning over time.

Daarnaast bespreken ze drie aarzelingen waarom deze strategieën nog niet voldoende ingebed zijn in de reguliere klaspraktijk. Ik kleef er telkens een mooi citaat uit hun artikel bij.

  • Deze strategieën zijn enkel zinvol voor het memoriseren (feitenkennis)

A wealth of both lab and classroom research has deminstrated that retrieval practice improves students’ learning beyond rote memorization

  • De strategieën kosten me als leraar meer voorbereidingstijd en verbetertijd (extra nakijkwerk!)

because these strategies are most effective when they are no- or low-stakes, they don’t require any grading at all. When students respond to a quick writing prompt in class, for example, there’s no need to collect their paper — it’s simply a retrieval opportunity
for learning, not for assessment.

  • Ik heb teveel leerstof te coveren en heb dus geen tijd voor deze strategieën.

If students remember more, you save time by reteaching less.

By | 2018-12-02T12:29:32+00:00 December 2nd, 2018|leerstrategie|0 Comments