Instructie

Home/Instructie

Feedbackmodel van John Hattie & Helen Timperley: van novice tot gevorderde

In een recente publicatie van John Hattie en collega’s zag ik de volgende matrix met prompts voor feedback. Het is gebaseerd op het vaak geciteerde feedbackmodel van Hattie en Timperley (2007). Een zinvol schema, al zou je je kunnen afvragen of onder de noemer feedback  niet veel elementen staan die we ook als instructie in ruimere zin kunnen zien. Het stellen van doelen, het gebruiken van advance organizers, scaffolding e.d. komen allemaal duidelijk aan bod. Dat maakt feedback tot een van de meest fuzzy concepten om eenduidig te onderzoeken. De grootste verdienste van dit schema is dat het concepten als feed-up, feed-forward concreter benoemt voor de gebruiker.

Het abstract van de studie

The present study used an established model of feedback (Hattie & Timperley, 2007) as a framework to explore which types and levels of feedback are most common in the upper primary classroom. Results demonstrate that feedback was predominantly directed toward the task level and that feed forward, information about the next steps for learning, was the least occurring feedback type in the classroom. Based upon research and findings, the authors propose a conceptual matrix of feedback that bridges research to practice with the aim of feedback being a driver to promote improvement.

 

Brooks, C., Carroll, A., Gillies, R. M., & Hattie, J. (2019). A Matrix of Feedback for Learning. Australian Journal of Teacher Education44(4), 2.

Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of educational research77(1), 81-112.

By | 2019-06-01T07:56:35+00:00 Juni 1st, 2019|Instructie|0 Comments

Leraareffecten – een lijstje van John Hattie

John Hattie publiceerde in 2009 de telefoonboek van het onderwijs. Je kunt zijn boek als startpunt gebruiken voor verder lezen naar de effecten van school, leraar, ouders … op de prestaties van leerlingen. Als bijproduct werden er lijstjes gegenereerd die die effecten jammer genoeg in volgordes hebben geplaatst. Zo ontstond er de voorbije jaren soms de tendens om enkel te focussen op de ‘top tien’ van Hattie, terwijl het zo simpel natuurlijk niet is. Twee voorbeelden.

  • Het vaak gebruikte voorbeeld van huiswerk met lage effectsize betekent bijvoorbeeld NIET dat huiswerk slecht is en moet vermeden worden, maar wel dat dit een interventie is, die (gemiddeld over vele onderzoeken verspreid) leerwinst geeft zonder al te grote moeite. Geen huiswerk meer geven, betekent die kleine winst weggooien. Kleine effectsizes betekenen dus niet ‘niet doen’ maar zich verdiepen in waarom iets wel of niet werkt in een welbepaalde situatie.
  • Een tweede voorbeeld: de kennis van de leraar is niet zo belangrijk (kleiner effect). Dit is voornamelijk gebaseerd op Amerikaanse studies die het certificaat/diplomering van de leraar in verband brachten met de leeruitkomsten: daar zijn gemengde resultaten te vinden. Wanneer écht gemeten wordt wat de vakkennis van de leraar is, dan zijn de resultaten veel positiever. Een extreem klein/groot effect kan dus betekenen dat je je goed moet afvragen wat er eigenlijk gemeten werd.

Dus, we gebruiken de lijst best als ‘index’ van wat we weten uit onderzoek, met de correcte terminologie er bij die het makkelijker maakt om onderzoeken terug te vinden. John Hattie zou trouwens zelf van zijn hitlijst vanaf willen: de bijhorende index is dus een stap in de juiste richting. Tip: speur via Google scholar naar review-studies, die geven al wat meer inzicht dan het concept an sich.

De volledige lijst vind met zijn recentste effecten vind je hier: https://visible-learning.org/wp-content/uploads/2018/03/VLPLUS-252-Influences-Hattie-ranking-DEC-2017.pdf . En o ja, uit de lijst zie je dat de leraar er sowieso echt toe doet.

By | 2019-02-17T10:03:34+00:00 Februari 17th, 2019|Instructie|0 Comments

school hartje onderzoek

Donderdag 14 februari organiseert de Vlaamse Onderwijsraad een inspiratiedag over school en onderzoek. Ze omschrijven de dag als volgt.

Onderwijsprofessionals gebruiken heel wat informatie om goed onderwijs aan te bieden. Ook onderzoek kan inspiratie bieden voor hun dagelijkse werking. Op deze inspiratiedag willen we de relatie tussen onderzoek en de onderwijspraktijk versterken. Lerarenteams, schoolleiders, begeleiders, lerarenopleiders en onderzoek(ers) ontmoeten elkaar in verschillende lezingen, workshops en discussietafels.

Ik mag er vertellen over effectieve instructie. Wat werkt er in een klaslokaal en waarom? We bekijken dit vanuit drie invalshoeken

  1. Lerareneffectiviteitsonderzoek: al decennia lang brengen wetenschappers in beeld wat de meest effectieve leraren doen in hun lessen. Er zijn een aantal steeds terugkerende patronen te herkennen.
  2. Cognitieve en educatieve psychologie: een aantal leerprincipes zijn het psychologisch labo ontgroeid en worden ondertussen uitgebreid getest in klaslokalen.
  3. De onderwijspraktijk: hoe gebruiken we als professional in het onderwijs de informatie uit de twee bovengenoemde takken van de wetenschap? Laten we de informatie overgieten met een sausje van ervaringswijsheid.

Misschien tot dan?

 

By | 2019-02-10T15:38:41+00:00 Februari 10th, 2019|Instructie|0 Comments

Tien voordelen van testen

Vaak zien we testen als een evaluatie van wat al geleerd is. Laten we niet vergeten dat testen ook een ‘memory-modifyer’ is: het trachten van je iets te herinneren, heeft een positief effect op je langetermijngeheugen. Dat, en nog tien andere voordelen van testen vind je in onderstaand schema. De voordelen zijn gebaseerd op het artikel van Henry Roediger en collega’s en heb er zelf nog een elfde aan toegevoegd. Het originele artikel lezen is ook absoluut de moeite waard.

By | 2019-01-17T07:04:01+00:00 Januari 17th, 2019|Instructie, leerstrategie|0 Comments

Dan heb je als school plots een pedagogische prioriteit!

Ik kreeg een aantal vragen over hoe je een pedagogische prioriteit als ‘leren leren’ effectief kunt aanpakken op school. Weet je wel, een pedagogische prioriteit is een aandachtspunt dat gedurende het schooljaar in de spotlights staat met als hoofddoel de bestaande praktijk te proberen verbeteren. Voorbeelden van mogelijke pedagogische prioriteiten zijn, naast leerlingen effectief leren leren, implementatie van een visie rond ICT, het evaluatiebeleid, taalbeleid, visie t.o.v. kennis/vaardigheden [eindeloze lijst]

Ik kan alvast verklappen wat zeker geen verschil zal maken: haal een spreker in huis die gedurende anderhalf uur het lerarenkorps toespreekt en denk dat je daarmee je morele plicht hebt gedaan. Het lijkt alsof ik mezelf overbodig wil maken (want ik geef nogal regelmatig lezingen over effectief leren en effectieve instructie) maar wil mijn eigen inbreng in professionaliseringstrajecten zeker niet overschatten. Een goede spreker kan in het allerbeste geval een trigger zijn als start voor een vervolgtraject. We mogen ook niet vergeten dat er een aantal sprekers op de markt zijn die verhalen vertellen die – en ik druk me zacht uit – niet geheel geïnformeerd zijn door praktijkervaring en/of wetenschappelijk onderzoek (in een ideale situatie een combinatie van beiden). Verwacht geen gouden ei van de gemiddelde ‘edupreneur’.

Er bestaan tal van ‘frameworks’ die vertellen hoe lerarenprofessionalisering het best zou verlopen. Grootste gemeenschappelijke deler is dat ze telkens een inspanning vragen voor de leraar en de directie – in het echte leven komt immers niks voor niks en baart oefening nog altijd kunst. Ook voor lerarenprofessionalisering geldt bijvoorbeeld de gouden regel van gespreide herhaling 🙂 In dit gratis beschikbare boekje van Helen Timperley kunnen scholen die zich willen engageren in effectieve lerarenprofessionalisering wijze raad vinden.

LINK

Concreet om leren leren aan te pakken voor leerlingen.

  • zorg voor een trigger die je leerlingen informeert (vb in een les leren leren), verduidelijk waarom de strategie een grote kans heeft om te werken. Informeer je als school en als leraar bijvoorbeeld via het boekje Klaskit van Pedro De Bruyckere, deze website, de posters van de learning scientists enz.
  • Pas de leerstrategieen herhaaldelijk toe in verschillende vakken, en vertel ook waarom je die leerstrategie toepast of zou adviseren. “We starten deze les met twee kleine oefeningen uit een vorig hoofdstuk. Op die manier vechten we samen tegen de vergeetcurve”
  • Leren leren enkel in een apart uurtje houden heeft quasi geen zin. Je kunt niet leren leren zonder iets te leren (volgens mij een citaat van Dylan Wiliam).
  • Denk niet dat je leren leren ‘gezien’ hebt in het eerste jaar, en er dus nadien nooit meer moet op terugkomen. De vergeetcurve geldt voor iedereen, dus ook voor onze leerlingen. Herneem ze in elk schooljaar, met telkens subtiele andere nuances om het interessant te houden voor de leerlingen.
  • En tenslotte, het is niet omdat je aan leren leren werkt dat plots al je leerlingen fantastisch zullen gaan studeren. Het is een werk van lange adem, en dat besef alleen al kan troost bieden.

 

By | 2018-08-29T21:11:03+00:00 Augustus 29th, 2018|Instructie, leerstrategie|0 Comments

20 jaar KlasCement

Vrijdag vierde KlasCement zijn 20ste verjaardag in Tour & Taxis te Brussel. Naast het aangenaam warme weertje buiten, was het ook binnen bijzonder aangenaam vertoeven: de aanwezigen kregen o.a. een warme ontvangst, een geestige presentatie van Begijn LeBleu, sympathieke speeches van een fier KC-team en tal van boeiende workshops in de namiddag. Als kaarsje op de verjaardagstaart kwam minister Hilde Crevits haar felicitaties (en lof) in hoogsteigen persoon overbrengen. #sterkonderwijsmakenwesamen!

Graag deel ik via deze website, én die van KC de PPTs van mijn keynote en middagsessie.

 

By | 2018-05-07T20:11:17+00:00 Mei 7th, 2018|Instructie, Lezingen|0 Comments

Een ander format voor meerkeuzevragen: confidence-weighted testing

In het artikel van Sparck, Bjork en Bjork (2016) bespreken de auteurs de effecten van confidence-weighted testing. Het is een vorm van evaluatie waarbij je probeert te achterhalen met hoeveel zelfvertrouwen een bepaald antwoord is gegeven. Met behulp van gewone toetsvragen en meerkeuzevragen is dit niet makkelijk.

Sparck en collega’s namen dit soort meerkeuzevragen onder de loep, en konden het volgende besluiten:

confidence-weighted practice tests led to greater benefits in the ability of test-takers to answer new but related questions than did standard multiple-choice practice tests. These results point to ways to make multiple-choice testing a more powerful tool for learning.

Veelbelovend dus. De drie antwoordmogelijkheden staan in de hoekpunten van de driehoek. Het juiste antwoord in dit voorbeeld is Victoria. Leerlingen kunnen echter ook tussenopties kiezen. Stel dat ze op bovenstaande vraag Berlijn kiezen, met volle vertouwen, dan scoren ze in dit geval -10. Stel dat de leerling twijfelt tussen Vancouver en Berlijn, en een bolletje op die verbindingslijn tussen de twee steden kleurt, scoort die nog steeds zwak omdat beide steden een fout antwoord zijn. Stel dat de leerling twijfelt tussen Vancouver en Victoria, verliest die minder punten dan wanneer die twijfelt tussen twee foute antwoorden. Bij gewone meerkeuzevragen is die optie minder vanzelfsprekend. Interessant dus, maar …

  • Waarom is dit een meerwaarde voor een eventueel gebruik in de les of tijdens toetsen?
    • Sowieso kan je gebruik maken van het testing-effect, dat bij elke retrievalpoging optreedt. (2)
    • Je kunt met veel gemak het spacing-effect gebruiken, waarbij je informatie uit (veel) vroegere lessen oprakelt (3)
    • Je kan als leraar gebruik maken van het hypercorrection-effect: “errors made with higher confidence are more likely to be corrected with feedback” (4). Je kunt leerlingen die dus stellig overtuigd waren van hun juiste antwoord met heerlijk duidelijke feedback (althans op korte termijn) terug op pad helpen.
  • Waarom moeten we niet meteen al ons evaluatiemateriaal hervormen?
    • Het kost moeite om goede meerkeuzevragen en afleiders te bedenken. Je kunt wel bestaande meerkeuzevragen omvormen tot dit format.
    • Het snelle-verbeter-voordeel van meerkeuzevragen verdwijnt enigszins. Bestaat er handige software voor dit type meerkeuzevragen? Ik moet bekennen: ik heb het nog niet gezocht. Als je iets handigs vindt, geef dan graag een seintje.

Ik testte dit zelf nog niet, maar ben het wel van plan te testen de komende maanden. Collega’s met voorbeelden,  ervaringen of intenties om met confidence-weighted multiple choice testing aan de slag te gaan: geef een seintje.

(1) Sparck, E. M., Bjork, E. L., & Bjork, R. A. (2016). On the learning benefits of confidence-weighted testing. Cognitive Research: Principles and Implications, 1(1), 3. https://doi.org/10.1186/s41235-016-0003-x

(2) McDaniel, M. A., Agarwal, P. K., Huelser, B. J., McDermott, K. B., & Roediger, H. L. (2011). Test-Enhanced Learning in a Middle School Science Classroom: The Effects of Quiz Frequency and Placement. Journal of Educational Psychology, 103(2), 399–414. https://doi.org/10.1037/a0021782

(3) Carpenter, S. K. (2012). Using spacing to enhance diverse forms of learning. Educational Psychology Review, 369–378.

(4) Butler, A. C., Fazio, L. K., & Marsh, E. J. (2011). The hypercorrection effect persists over a week, but high-confidence errors return. Psychonomic Bulletin and Review, 18(6), 1238–1244. https://doi.org/10.3758/s13423-011-0173-y

 

By | 2018-03-26T22:14:37+00:00 Maart 26th, 2018|Instructie|1 Comment

De toren van Babel der Directe Instructie

De term ‘directe instructie’ wordt vaak geïnterpreteerd afhankelijk van de bedoelingen van de persoon die de term gebruikt. Zo heeft de term een positieve connotatie (effectief onderwijs!) voor de ene, terwijl de andere het ziet als een metafoor van een instructiemodel van de vorige eeuw, met alle bijhorende nadelen (slaapverwekkend klassikaal onderwijs). Heel wat miscommunicatie omtrent directe instructie ontstaat door een onafgelijnd gebruik van de term. Barak Rosenshine (2008) onderscheidde vijf verschillende manieren waarop DI als term gebruikt wordt in de literatuur.

  1. Een verzamelnaam van alle leraargecentreerde instructie, onafhankelijk van de kwaliteit van die instructie;
  2. Instructietechnieken die gebruikt worden door effectieve leraren;
  3. Instructietechnieken die gebruikt worden door leraren om cognitieve strategieën aan te leren;
  4. Instructietechnieken gebruikt in DISTAR-curricula (“Direct Instruction Systems in Arithmetic and Reading”) in de VS;
  5. Instructietechnieken die negatief worden gepercipieerd – waarbij de leraar als verteller en leerling als passieve zitzak worden afgebeeld.

Ik zoom verder in op deze vijf betekenissen.

  1. De eerste betekenis ziet directe instructie als verzamelnaam voor alle vormen van lespraktijk waarbij de leraar instructie geeft, en dus het lesverloop bepaalt. De term directe instructie verscheen voor het eerst in 1893 (The public school system of The United States – J. M. Rice). Dikwijls is het aan de fantasie van de lezer om te bepalen wat deze praktijken dan wel concreet inhouden.
  2. Directe instructie kan verwijzen naar een set van instructiestrategieën die uit effectiviteitsonderzoek van leraren werden afgeleid. Beeld je deze onderzoekstraditie in zijn meest simpele vorm zo in: men zoekt bijvoorbeeld 20 a 30 leraren die hetzelfde vak in hetzelfde jaar geven. Alle leerlingen krijgen een pre-test van het vak. De lessen van de leraren worden geobserveerd/geregistreerd waarbij de verschillende vormen van het didactisch handelen (bv, vraagstelling, aandeel begeleid oefenen, soort en frequentie van feedback enz.) worden geïnventariseerd. Nadien doen de leerlingen post-tests, en na een aantal statistische ingrepen kan je de groep leraren grosso modo in twee categorieën indelen: de leraar waarbij de leerlingen het meeste leerwinst maken, en de leraar waarbij leerlingen minder leerwinst maken. Tenslotte vergelijkt men dan de instructiepatronen van die twee groepen leraren met elkaar. Zonder te veel in detail te treden (lees zeker Rosenshines uitgebreide samenvatting over instructiestrategieën, 2012 – de man overleed vorig jaar maar deze bijdrage zal nog lang verder leven) zijn dit een negental terugkerende patronen bij effectieve leraren:
    1. Start de les met een korte opfrissing van de essentiële voorkennis uit vorige les(sen).
    2. Start de les met een kort, duidelijk doel dat je wil bereiken.
    3. Zorg dat nieuwe leerstof in kleine stappen wordt aangeboden, met gelegenheid tot oefenen na elke stap.
    4. Geef duidelijke instructies en heldere verklaringen.
    5. Zorg er voor dat voor alle studenten de gelegenheid hebben om actief te oefenen.
    6. Stel veel vragen, kijk of leerlingen de leerinhouden hebben begrepen, en zorg er voor dat je antwoorden krijgt van alle leerlingen.
    7. Begeleid leerlingen tijdens het oefenen van een nieuwe vaardigheid.
    8. Geef op een systematische manier feedback en correcties.
    9. Geef heldere instructie bij individuele oefen-opdrachten (vb huiswerk) en monitor leerlingen bij deze oefenopdrachten.
  3. Men gebruikt de term directe instructie soms ook als parapluterm voor de instructie die leraren gebruiken om cognitieve strategieën aan te leren bij vb. leesvaardigheidstraining (bv voorspellen, samenvatten …). Hierbij wordt vaak het begrip ‘scaffolding’ gebruikt: het bieden van tijdelijke ondersteuning door de leraar (waarbij die ondersteuning vermindert wanneer leerlingen meer expertise binnen de specifieke context ontwikkelen). Rosenshine vat deze strategieën in onderstaande tabel samen.
  4. De vierde betekenis komt voort uit het DISTAR-programma, met daarbij Direct Instruction geschreven met hoofdletters. Het werd ontwikkeld door Siegfried (Zig voor de vrienden) Engelmann (sinds jaren ’60) en Wesley (Wes voor de vrienden) Becker (1977), vaak vanuit het idee om ‘disadvantaged children’ te helpen. Project Follow Through en Success for All gelden als voorbeelden van bekende DI-projecten. Stel je lessen voor waar de leraar als een soort orkestleider alles in handen heeft, en antwoorden in koor verwacht van zijn leerlingen. Bewijzen voor effectiviteit van deze Directe Instructie waren vrij sterk. De instructiestrategieën hebben meestal deze zes kenmerken.
    1. een expliciet stap-voor-stap uitgekiende lesvoorbereiding voor de leraar
    2. beheersing van elke tussentijdse stap
    3. leraren hebben correctieprotocollen bij vaak voorkomende fouten
    4. sturing van de leraar vermindert naarmate leerlingen competenter worden in de richting van zelfstandige oefening
    5. systematische oefening door
    6. cumulatieve herhaling van nieuw geleerde concepten.
  5. Directe instructie wordt in sommige artikelen vermeld als symbool voor onwenselijk, oude, passieve, voorbijgestreefde instructie die enkel gericht is op het drillen van feitenkennis. Het beeld van de oude fysicaleraar die een volledig uur vertelt waarbij niemand oplet. De auteurs van deze artikelen vind je meestal in een meer constructivistische hoek, en formuleren kritiek op de definitie hier net boven.

Een flink deel van de discussie over directe instructie ontstaat m.i. door een gebrek aan gemeenschappelijke definitie. Wanneer er over directe instructie gesproken wordt, situeer ik mijn definitie haast automatisch in categorie 2, namelijk ‘instructie, bepaald door de leraar, die de grootste leerwinst biedt voor elke leerling’. Dat deze instructie niet saai of oubollig (definitie 5) of overdreven gescript (definitie 4) hoeft te zijn, moet niemand verbazen. Misschien moeten we ons, als onderwijsprofessionals, meer focussen op een positief beeld van ‘goede instructie’ en ons daarbij laten inspireren door goed (cognitief) onderzoek.

Meer lezen?

  • Becker, W. (1977). Teaching reading and language to the disadvantaged—What we have learned from field research. Harvard Educational Review47(4), 518-543.
  • Bereiter, C., & Engelmann, S. (1966). Observations on the use of direct instruction with young disadvantaged children. Journal of School Psychology4(3), 55-62.
  • Rosenshine, B. (2008). Five meanings of direct instruction. Lincoln: Academic Development Institute.
  • Rosenshine, B. (2012). Principles of instruction: Research-based strategies that all teachers should know. American Educator36(1), 12.

 

By | 2018-03-05T14:58:19+00:00 Maart 5th, 2018|Instructie|0 Comments